- Reuters Institute xalqaro hisobotida ChatGPT, Gemini va Claude kabi vositalardan haftalik foydalanish 51% ga chiqqani ma'lum qilindi.
- O'tgan yilgi 34% ko'rsatkich bilan solishtirganda texnologiyaning kundalik hayotga kirib borish sur'ati keskin tezlashgan.
- Shu bilan birga, so'ralganlarning 62% dan ortig'i sun’iy intellekt tomonidan ishlab chiqilgan yangiliklarga ishonchsizlik bildirgan.
Nima bo‘ldi?
Oksford universiteti qoshidagi Reuters Institute for the Study of Journalism sun’iy intellektning ommalashuvi va jamiyatdagi o‘rniga bag‘ishlangan “Generative AI and News Report 2026” nomli keng qamrovli tadqiqotini e’lon qildi. Bir nechta qit’alar bo‘ylab muntazam o‘tkazib kelinayotgan ushbu so‘rov natijalari sun’iy intellekt vositalari qisqa vaqt ichida ommaviy hayot tarziga aylanganini ko‘rsatdi.
Hisobotga ko‘ra, kuzatuv olib borilayotgan mamlakatlardagi aholining 51 foizi kamida haftada bir marta ChatGPT, Google Gemini yoki Claude kabi generativ chat-botlar va yordamchilardan foydalanadi. Taqqoslash uchun, 2025-yilda mazkur ko‘rsatkich atigi 34 foizni tashkil etgan edi. Eng yuqori o‘sish sur’atlari professional matn tahriri, dasturlash va ta’lim yo‘nalishlarida qayd etilgan.
Nega muhim?
Foydalanish darajasi rekord darajada o‘sayotganiga qaramay, hisobot jiddiy paradoksni yuzaga chiqardi: aholining 62 foizdan ortig‘i axborot va yangiliklarning sun’iy intellekt tomonidan to‘liq avtomatlashtirilgan tarzda yozilishiga ishonmasligini va bunga shubha bilan qarashini ta’kidlagan. Foydalanuvchilar matn va tahlillarda professional inson-muharrirlarning faktcheking va mas’uliyat nazorati saqlanib qolishini talab qilmoqda.
Buyuk Britaniya kabi ayrim rivojlangan mamlakatlarda esa sun’iy intellekt ishlab chiqqan kontentga nisbatan shubhalanish darajasi yanada yuqori bo‘lib, axborotning birlamchi rasmiy manbasiga tayanuvchi ommaviy axborot vositalarining obro‘si qayta mustahkamlanmoqda.
- Ommaviy Qabul: 51% haftalik faol foydalanuvchilar qatlami neyrotarmoqlarning keng integratsiyasini isbotlaydi.
- Faktcheking & Manba: Generativ gallyutsinatsiyalarning oldini oluvchi RAG (Retrieval-Augmented Generation) tizimlariga talab oshmoqda.
- Shaffoflik: AI tomonidan ishlab chiqilgan kontentni belgilash (watermarking) va kontent kelib chiqishini tekshirish standartlari shart qilib qo‘yilmoqda.
- Ishonch Standarti: Mijozlar bilan muloqotda va marketingda sun’iy intellektdan foydalanishda shaffoflikni ko‘rsatish nufuzni oshiradi.
- Muntazam Jarayon: Xodimlar ish unumdorligini oshirish uchun generativ vositalar korporativ ekotizimga kiritilishi zarur.
- Tahririyat Sifati: Har qanday yakuniy tijoriy material inson ekspertizasi va tahriridan o‘tishi shart.
O‘zbekiston yoshlari va mutaxassislari orasida generativ vositalardan foydalanish shiddat bilan oshmoqda. Shu bilan birga, ijtimoiy tarmoqlarda deepfake va tekshirilmagan sun’iy kontent tarqalishi jamiyatda xolis axborot saralash ko‘nikmasini talab etadi. Mahalliy media va korxonalar uchun birlamchi manbaga tayangan holda sifatli va mas’uliyatli kontent yetkazish asosiy raqobat ustunligiga aylanmoqda.
- Reuters instituti taqdim etgan to‘liq hisobot va tahliliy jadvallar bilan tanishing.
- Kompaniyangizda sun’iy intellekt ishlab chiqqan matn va tasvirlarni tekshirish (audit) yo‘riqnomasini joriy qiling.
- Mijozlarga axborot taqdim etishda doimo tasdiqlangan birlamchi havolalarni ko‘rsatish odatini shakllantiring.