- 23-sentabrda Fransiya chaqirgan BMT Xavfsizlik Kengashi majlisida yetakchi AI kompaniyalari rahbarlari birinchi marta shu darajada ochiq gapirdi.
- Dario Amodei: "Agar yomon boshqarilsa, men AI butun insoniyat uchun xavf tug'dirishi mumkinligiga ishonaman" dedi. Sam Altman "kelajakni nazorat qilishni yo'qotish" xavfidan ogohlantirdi.
- AQSh vakili Maykl Kratsios xalqaro tashkilotlarning AI ustidan markazlashgan nazorat o'rnatish urinishlarini "to'liq rad etamiz" deb bildirdi — Fransiya va Buyuk Britaniya esa xalqaro asosларni qo'llab-quvvatladi.
VOQEA: 23-sentabr, 2026 · MANBA: 24-sentabr, 2026 · AINOMA: 25-sentabr, 2026
Nyu-Yorkda BMT Bosh Assambleyasining 81-sessiyasi doirasida, Fransiya tashabbusi bilan chaqirilgan BMT Xavfsizlik Kengashi majlisida OpenAI rahbari Sam Altman va Anthropic rahbari Dario Amodei sun'iy intellektni xalqaro darajada tartibga solish zarurligi haqida gapirdi. AQSh vakili esa har qanday xalqaro nazoratni rad etdi.
Muallif: Shukhratbek Iskandarov · Yangilangan: 25-sentabr, 2026 · 4 daqiqalik mutolaa
Qisqacha mazmuni (Executive Summary)
- 23-sentabrda Fransiya chaqirgan BMT Xavfsizlik Kengashi majlisida yetakchi AI kompaniyalari rahbarlari birinchi marta shu darajada ochiq gapirdi.
- Dario Amodei: "Agar yomon boshqarilsa, men AI butun insoniyat uchun xavf tug'dirishi mumkinligiga ishonaman" dedi. Sam Altman "kelajakni nazorat qilishni yo'qotish" xavfidan ogohlantirdi.
- AQSh vakili Maykl Kratsios xalqaro tashkilotlarning AI ustidan markazlashgan nazorat o'rnatish urinishlarini "to'liq rad etamiz" deb bildirdi — Fransiya va Buyuk Britaniya esa xalqaro asosларni qo'llab-quvvatladi.
Nima bo'ldi?
BMT Bosh Assambleyasining 81-sessiyasi davomida Fransiya sun'iy intellekt bo'yicha alohida BMT Xavfsizlik Kengashi majlisini chaqirdi. Unda OpenAI'dan Sam Altman va Anthropic'dan Dario Amodei so'zga chiqdi — bu ikki yetakchi AI kompaniyasi rahbarining shu formatdagi majlisda birgalikda chiqishi o'zi voqea sifatida e'tiborga molik.
Amodei: "Agar yomon boshqarilsa, men AI butun insoniyat uchun xavf bo'lishi mumkinligiga ishonaman" dedi. Altman esa insoniyat "AI kelajagini nazorat qilishni yo'qotishi" mumkinligidan ogohlantirdi va demokratik boshqaruvga chaqirdi: "Agar AI demokratik bo'lishi kerak bo'lsa, eng muhim qarorlar faqat San-Fransiskodagi laboratoriyalar tomonidan qabul qilinmasligi kerak."
Hugging Face rahbari Klement Delang o'z kompaniyasining AI modellari tomonidan hujumga uchragani, ammo kamroq cheklovga ega xitoylik AI vositalari yordamida o'zini himoya qilganini aytdi — bu AQSh va Xitoy o'rtasidagi texnologik raqobatning amaliy bir ko'rinishi.
AQSh vakili Maykl Kratsios, aksincha, xalqaro nazoratga qat'iy qarshi chiqdi: "Biz xalqaro tashkilotlarning AI ustidan markazlashgan nazorat va global boshqaruv o'rnatish urinishlarini to'liq rad etamiz." Fransiya va Buyuk Britaniya vakillari esa xalqaro asoslarni qo'llab-quvvatladi. AI xavfsizligi bo'yicha mustaqil ilmiy panel hamraisi Yoshua Bengio "xavflar real va yaqin" deb ta'kidladi.
Nega bu muhim? (Texnik va Biznes nuqtai nazaridan)
Bu — AI kompaniyalari rahbarlarining o'zlari o'z mahsulotlarini xalqaro tartibga solishni ochiq so'ragan noyob holat. Ammo AQSh ma'muriyatining qarshi pozitsiyasi va AQSh-Xitoy texnologik raqobati sabab, yaqin kelajakda bunday tartibga solishning haqiqiy amalga oshishi ehtimoli past.
👤 Mutaxassislar uchun
- Bu majlis — xavfsizlik tadqiqotchilari (Bengio) va sanoat rahbarlari (Altman, Amodei) o'rtasidagi "risklar real" degan pozitsiyaning davlatlar darajasidagi eng yuqori maydonga chiqishi.
- AQSh-Xitoy raqobati xalqaro AI standartlarini kelishishni amalda qiyinlashtiradigan asosiy omil sifatida qayd etilmoqda.
🏢 Biznes uchun
- Xalqaro AI tartibga solish tez orada kelishi dargumon — bu kompaniyalar uchun hozircha asosan milliy (masalan, EU, AQSh alohida) qoidalarga moslashish davom etishini bildiradi.
- AI xavfsizligi mavzusi endi faqat texnik emas, balki yuqori siyosiy darajaga chiqdi — bu mavzuni kuzatib borish uzoq muddatli strategiya uchun muhim.
Bu O'zbekiston uchun nimani anglatadi?
O'zbekiston kabi AI'ni tez sur'atlarda joriy etayotgan mamlakatlar uchun bu munozara shuni ko'rsatadi: yagona, umumjahon AI qoidalari yaqin yillarda paydo bo'lishi dargumon. Shu sababli milliy AI siyosatini (jumladan, gov.uz'dagi sun'iy intellekt yo'nalishini) ishlab chiqishda faqat bitta xalqaro standartga tayanib qolmaslik, balki yetakchi kompaniyalar (OpenAI, Anthropic, Google) va mintaqaviy hamkorlar (Xitoy, EU) bilan alohida-alohida muvofiqlashtirish real yondashuv bo'lishi mumkin.
🎯 Endi nima qilish kerak? (Siz uchun amaliy qadamlar)
1. Agar kompaniyangiz xalqaro AI vositalaridan foydalansa, faqat bitta yurisdiksiya qoidalariga (masalan, faqat AQSh) tayanmang — EU AI Act va boshqa mintaqaviy qoidalarni ham kuzatib boring.
2. AI xavfsizligi bo'yicha bu kabi yuqori darajadagi munozaralarni yil davomida kuzatib borish — kelajakda mahalliy tartibga solishga ta'sir qilishi mumkin.
Tasdiqlangan Birlamchi va Mustaqil Manbalar (Fact-Checked)
BIRLAMCHI MANBA (voqea haqida to'liq xabar)
Al Jazeera · 24.09.2026
"OpenAI, Anthropic CEOs tell UN the industry needs global regulation"
Birlamchi hujjatni ochish (Asl manba) Havolani ochish ↗
QO'SHIMCHA / TASDIQLOVCHI MANBALAR
CNBC · 23.09.2026 — "Altman pushes for AI cooperation at UN after Trump rebuffs controls"
CNN · 23.09.2026 — "Sam Altman, Dario Amodei urge UN Security Council to adopt international AI standards"
⚠️ Tahririyat eslatmasi: CNN va CNBC manbalarining to'liq matnini ushbu qoralamada to'g'ridan-to'g'ri o'qib tekshira olmadim (sayt kirishni cheklagan) — sarlavha va boshqa nashrlar orqali faktlarni tasdiqladim, ammo nashr etishdan oldin iqtiboslarni ushbu ikki manbada ham qayta tekshiring.
📝 AiNoma fakt-tekshiruv standarti asosida tayyorlandi.
Xato yoki noaniqlik topdingizmi? Bizga yozing ↗