- Italiya politsiyasi XVII asrda chizilgan va 20 yil avval o‘g‘irlangan Avliyo Agnes kartinasini AI yordamida aniqladi.
- Jinoyatchilar asarning ayrim detallarini bo‘yab o‘zgartirgan bo‘lsa-da, kompyuter ko‘rishi kompozitsiyani tanib oldi.
- Swoads AI tizimi 2023-yildan buyon qiymati 203 million yevrodan ortiq bo‘lgan 300 dan ziyod asarlarni topishga ko‘maklashgan.
Nima bo‘ldi?
Italiya politsiyasi (Carabinieri) madaniy merosni himoya qilish bo‘limi Swoads nomli sun’iy intellekt tizimidan foydalangan holda 2004-yilda Sulmona shahridagi cherkovdan o‘g‘irlab ketilgan XVII asrga oid noyob kartinani topishga muvaffaq bo‘ldi.
Asarda Rimlik Avliyo Agnes tasvirlangan bo‘lib, jinoyatchilar asarni tanib bo‘lmas holatga keltirish uchun uning ayrim asosiy qismlarini ataylab o‘zgartirgan: avliyoning qo‘lidagi ramziy qo‘zichoq o‘rniga bitik chizib qo‘yilgan, boshidagi nurli halqa va palma novdasi esa bo‘yoq bilan yashirilgan. Shunga qaramay, Parma shahridagi qadimiy buyumlar yarmarkasida olingan suratlarni tahlil qilgan sun’iy intellekt kompozitsiya va ranglar uyg‘unligini aniqlab, asarni topdi.
Nega muhim?
2023-yil noyabr oyidan buyon Swoads algoritmi yordamida umumiy qiymati 203 million yevrodan ortiq bo‘lgan 300 dan ziyod yirik kartina va haykallar hamda 165 mingdan ortiq nodir tanga va qo‘lyozmalar qonuniy egalariga qaytarildi. Bu holat kompyuter ko‘rishi (computer vision) va neyron tarmoqlarning tasvirlar jiddiy tahrirlangan bo‘lsa ham, chuqur qatlamlardagi vizual imzoni taniy olish salohiyatini amalda isbotlaydi.
- Kompyuter ko‘rishi modellari shakllar, ranglar nisbati va geometrik nisbatlarni o‘zgartirilgan yuzaki qatlamlardan mustaqil ravishda tahlil qiladi.
- Tasvir fragmentlari buzilgan yoki bo‘yalgan holatda ham o‘xshashlik vektorlari (embedding vectors) orqali asarni identifikatsiyalash mumkin.
- Katta hajmdagi arxiv ma’lumotlar bazasi va yarmarka fotosuratlari o‘rtasida real vaqt rejimida qidiruv amalga oshiriladi.
- San’at bozori, auksionlar va galereyalar uchun soxta yoki o‘g‘irlangan asarlarni avtomatlashtirilgan tekshirish xizmatlari rivojlanmoqda.
- Sug‘urta kompaniyalari qimmatbaho aktivlar xavfini baholashda Sun’iy intellekt audit tizimlaridan foydalanishni boshlamoqda.
- Madaniy merosni raqamlashtirish va kataloglashtirishda hisoblash xarajatlari hamda inson omiliga bog‘liqlik keskin qisqaradi.
O‘zbekiston boy tarixiy va madaniy merosga ega mamlakat sifatida muzeylar, kutubxonalar va qadimiy obidalardagi eksponatlarni raqamlashtirishda shunday sun’iy intellekt modellarini joriy etishi mumkin. Bu nodir qo‘lyozmalar va tarixiy ashyolarni xalqaro reyestrlarda himoya qilish hamda noqonuniy olib chiqib ketilishining oldini olishda muhim amaliy vosita hisoblanadi.
- Tashkilotingizdagi noyob vizual aktivlar yoki mahsulotlar uchun raqamli pasport va embedding arxivi shakllantiring.
- Kompyuter ko‘rishi (Computer Vision) texnologiyalarini arxiv va inventarizatsiya jarayonlariga integratsiya qilish imkoniyatlarini o‘rganing.
- Vizual aktivlarni himoyalashda xalqaro standartlar va ochiq ma’lumotlar bazalari bilan integratsiyani rejalashtiring.