- Google 1-oktabrda to'rtta Trillium TPU chipini SpaceX orqali kosmosga, past Yer orbitasiga uchiradi.
- Maqsad — massiv AI hisoblash infratuzilmasini kosmosda joylashtirish imkoniyatini sinab ko'rish: sun'iy yo'ldoshlar deyarli uzluksiz quyosh nuridan energiya olishi va lazer aloqasidan foydalanishi mumkin.
- Bu — kelajakda (2027-yilga rejalashtirilgan) kattaroq missiyalar uchun dastlabki, kichik miqyosdagi sinov.
VOQEA: 2026-yil 24-sentabr · MANBA: 2026-yil 25-sentabr · AINOMA: 2026-yil 26-sentabr
Google 2026-yil 1-oktabrda SpaceX'ning Transporter-18 reyslar birlashmasi (rideshare) missiyasi orqali to'rtta Trillium TPU (Tensor Processing Unit) chipini past Yer orbitasiga uchirishni rejalashtirmoqda. Bu — kompaniyaning "Project Suncatcher" nomli uzoq muddatli tadqiqot loyihasining birinchi amaliy sinovi.
Muallif: Shukhratbek Iskandarov · Yangilangan: 2026-yil 26-sentabr · 3 daqiqalik mutolaa
Qisqacha mazmuni (Executive Summary)
- Google 1-oktabrda to'rtta Trillium TPU chipini SpaceX orqali kosmosga, past Yer orbitasiga uchiradi.
- Maqsad — massiv AI hisoblash infratuzilmasini kosmosda joylashtirish imkoniyatini sinab ko'rish: sun'iy yo'ldoshlar deyarli uzluksiz quyosh nuridan energiya olishi va lazer aloqasidan foydalanishi mumkin.
- Bu — kelajakda (2027-yilga rejalashtirilgan) kattaroq missiyalar uchun dastlabki, kichik miqyosdagi sinov.
Nima bo'ldi?
Gizmodo va Business Standard nashrlari tasdiqlagan ma'lumotlarga ko'ra, Google'ning "Project Suncatcher" loyihasi doirasida kompaniya sun'iy yo'ldosh prototipini Planet Labs aerokosmik kompaniyasi bilan hamkorlikda ishlab chiqqan. Ushbu yo'ldosh to'rtta Google Trillium TPU chipini o'z ichiga oladi va SpaceX'ning Transporter-18 reysida past Yer orbitasiga uchiriladi.
Missiyaning asosiy maqsadi — TPU chiplarining kosmosdagi tebranish, ekstremal kuchlar, radiatsiya va issiqlik sharoitlariga qanday chidashini sinab ko'rish. Google vakillarining ta'kidlashicha: "Bu birinchi uchirish — nima ishlashini ko'rish, muammoli nuqtalarni aniqlash va ushbu natijalarni kelajakdagi missiyalarga qo'llashdan iborat." Ushbu sinovdan olingan ma'lumotlar 2027-yilga rejalashtirilgan kattaroq missiyalarni shakllantirishda ishlatiladi.
Nega bu muhim? (Texnik va Biznes nuqtai nazaridan)
AI modellarini o'qitish va ishga tushirish uchun zarur bo'lgan energiya va hisoblash quvvati muammosi tobora dolzarblashib bormoqda — yer yuzidagi ma'lumotlar markazlari elektr energiyasi va sovutish resurslariga katta bosim o'tkazmoqda. Agar kosmosdagi, quyosh energiyasidan foydalanadigan AI hisoblash infratuzilmasi amaliy jihatdan ishlab chiqsa, bu — uzoq muddatda energiya bilan bog'liq cheklovlarni yengillashtiruvchi muqobil yechim bo'lishi mumkin, garchi bu hali juda erta bosqichdagi tadqiqot bo'lsa-da.
👤 Mutaxassislar uchun
- Bu — hali tijorat mahsuloti emas, balki dastlabki texnik sinov (proof-of-concept); asosiy noaniqlik — TPU chiplarining kosmik radiatsiya va termik sharoitlarga chidamliligi.
- Google'ning bu boradagi raqobatchilari (masalan, boshqa yirik bulutli hisoblash kompaniyalari) ham shunga o'xshash kosmik hisoblash g'oyalarini o'rganayotgani haqida xabarlar bor — bu yangi raqobat yo'nalishi shakllanayotganidan darak beradi.
🏢 Biznes uchun
- Bu hozircha uzoq muddatli tadqiqot bo'lgani uchun, yaqin 1-2 yilda amaliy tijorat ta'siri kutilmaydi — ammo AI infratuzilmasi va energiya strategiyasini rejalashtirayotgan kompaniyalar uchun uzoq muddatli trend sifatida kuzatib borish foydali.
Bu O'zbekiston uchun nimani anglatadi?
To'g'ridan-to'g'ri amaliy ta'sir yo'q, ammo bu voqea global miqyosda AI infratuzilmasi uchun energiya va hisoblash resurslarining qanchalik strategik ahamiyat kasb etayotganini ko'rsatadi — bu, o'z navbatida, O'zbekistonda AI uchun ma'lumotlar markazlari va energiya infratuzilmasini rejalashtirishda uzoq muddatli omillarni (energiya narxi, sovutish, barqarorlik) hisobga olish zarurligini eslatadi.
🎯 Endi nima qilish kerak? (Siz uchun amaliy qadamlar)
1. AI infratuzilmasi yoki ma'lumotlar markazlari sohasida ishlasangiz — bu kabi muqobil (energiya va sovutish muammolarini hal qiluvchi) yondashuvlarni uzoq muddatli trend sifatida kuzatib boring.
2. 1-oktabrdagi uchirishning natijalarini (muvaffaqiyatli yoki muvaffaqiyatsiz) keyingi haftalarda kuzatib boring — bu, kosmosdagi AI hisoblash g'oyasining real ekanligini yoki hali erta ekanligini ko'rsatadi.
Manbalar: Gizmodo · Business Standard